De documentaire ‘Boerocratie’ onthult hoe het (internationaal) landbouwbeleid in steeds grotere mate wordt beïnvloed door grote agrarische bedrijven. Deze bedrijven hebben in de loop der jaren machtige posities verworven in het internationaal politiek speelveld, onder andere in Den Haag, Brussel en Washington D.C., waar zij hun invloed gebruiken om veranderingen in het landbouwbeleid dwars te bomen. De machtsposities van- en onderlinge verhoudingen tussen deze bedrijven worden in deze documentaire aan het licht gebracht. De filmmakers halen de waarheid boven tafel over wie er in de politieke wereld echt de touwtjes in handen heeft, en wie het landbouwbeleid door middel van politieke inmenging naar zijn hand weet te zetten. Aan de hand van interviews met journalisten, experts en insiders laat de documentaire zien hoe lobbyisten, PR-bureaus en landbouworganisaties via marketingcampagnes en lobbyactiviteiten sturing geven aan de nationale wetgeving. Het wordt onder andere duidelijk hoe deze instanties machtige bestuurlijke functies vergaren, invloed uitoefenen op politieke partijen, en het publiek misleiden. Gaandeweg ontstaat er een beeld van een systeem, waarin economische belangen de overhand hebben, en de democratie het onderspit delft. De kijker wordt meegenomen in een verhelderend, doch confronterend verhaal, waarin de schuld niet aan één individu of situatie wordt toegewijd, maar waarin wordt benadrukt hoe complex het conflict over landbouwbelangen in werkelijkheid is. Het resultaat is een aangrijpend en meeslepend verhaal, dat de vraag oproept: wie heeft het daadwerkelijk voor het zeggen? Wetgevers, het volk, of de agrarische sector?
DEN HAAG
Aan het begin van de documentaire worden beelden vertoond van de boerenprotesten uit 2019; grootschalige vernielingen, excessief geweld, wegopstoppingen en blokkades van gemeentehuizen door tractoren. De befaamde onderzoeksjournalist George Monbiot kaart aan dat boeren een carte blanche lijken te hebben als het gaat om het plegen van gewelddaden, en dat wetsovertredingen door boeren door de vingers worden gezien, terwijl dat voor bijvoorbeeld klimaatprotestanten niet geldt. Hoogleraar Jan Douwe van der Ploeg zegt hierover: ‘’het codewoord op het platteland is je komt er wel mee weg’’. Al snel wordt duidelijk dat de onvrede van de boeren, wat de protesten in de hand heeft gewerkt, slechts het topje van de ijsberg is. Er wordt geleidelijk aan een beeld geschetst van hoe de BoerBurgerBeweging (BBB) zich voordoet als ‘de stem van het volk’, terwijl zij in werkelijkheid door de agro-industrie voor het karretje wordt gespannen om de klimaatplannen van tafel te vegen.
De opkomst van de BBB wordt in de documentaire haarfijn in kaart gebracht. Er wordt aangetoond dat de BBB is voortgevloeid uit marketingbureau ReMarkAble, dat diensten verleend aan bedrijven binnen de agrarische en- farmaceutische industrie, waaronder Bayer. Niet alleen is de BBB mede opgericht door de eigenaren van het marketingbureau, maar de BBB staat als het ware ook in dienst van het marketingbureau. Dit heeft alle schijn van belangenverstrengeling, waarbij het marketingbureau de BBB volledig in zijn zak heeft, en de BBB beleid uitvoert dat hen ten goede komt; niet de boeren. Ook wordt aangetoond dat de BBB sinds haar oprichting steeds verder naar rechts is opgeschoven, waardoor de partij nu als radicaal-rechts bestempeld kan worden. Over de rechterkant van het politieke spectrum zegt Monbiot dat het weinig consistent is in zijn standpunten, en dat het vooral uit is op het vergaren van macht, of in zijn eigen woorden: ‘’radicaal-rechts is een beweging gebouwd op het misleiden van het volk’’.
BRUSSEL
Nadat er een duidelijk beeld is gevormd van de ernst van de situatie in Nederland, en van hoe de opkomst van de BBB hieraan heeft bijgedragen, wordt het probleem in een breder perspectief geplaatst. Namelijk, door het te bekijken vanuit een Europees oogpunt. Er wordt uitgelegd dat de winst door de BBB van de Provinciale Statenverkiezingen van 2023 als een grote klap kwam voor de linkse krachten in het Europees Parlement, en dat dat een rimpel effect heeft gehad op het klimaatbeleid. Tevens was dat ook de nagel in de doodskist van de Green Deal, waarna het Europees Parlement een koerswijziging inzette, terug naar traditionele centrumrechtse thema’s, waaronder landbouw. De achterliggende reden voor de instandhouding van het conservatieve landbouwbeleid van het Europees Parlement, aldus Monbiot, is dat de agro-lobby dusdanig veel macht heeft dat het progressieve plannen voor systeemverandering de kop in drukt. Dit ondanks het feit dat het huidige landbouwbeleid voortdurend onderhevig is aan kritiek. Daarbij komt dat de Landbouwcommissie van het Europees Parlement grotendeels bestaat uit mensen die nauwe banden hebben met de agrarische sector, en dat de ministers van Landbouw gebriefd worden door het hoofd van de landbouworganisatie Copa Cogeca (de grootste landbouwlobby van de Europese Unie, die zich inzetten voor het behartigen van de belangen van de boeren). Dit wijst erop dat er sprake is van politieke inmenging. In het kader van de boerenprotesten uit 2024, wordt daarnaast nogmaals benadrukt dat boeren ongestoord hun gang kunnen gaan, en dat de inzet van tractors tijdens demonstraties zeer effectief is gebleken in het beïnvloeden van het landbouwbeleid. Monbiot concludeert hieruit: ‘’dat een bedrijfslobby machtiger is dan de democratie’’.
BRAZILIË & VS
Hierna wordt er een sprong gemaakt naar Brazilië en de Verenigde Staten van Amerika om aan te tonen dat vergelijkbare situaties zich daar voordoen, en dat de invloed van de agro-lobby veel verder reikt dan alleen Europa. Er wordt aangetoond dat ook in Brazilië de agro-lobby actief is. Zowel (agro-)bedrijven van buitenaf, waaronder Bayer, maar ook de Rabobank, als organisaties binnen Brazilië proberen de politiek te bespelen. De denktank Instituto Pensar Agropecuária (IPA) wordt aangehaald als voorbeeld van een lobbygroep. Zij bepaalde ten tijde van de Bolsonaro-regering het landbouwbeleid. Zij waren hiertoe in staat omdat hun leden actief functies bekleedde in het Braziliaanse congres, en daar zelfs de meerderheid vormden, wat hen vrij spel gaf. Evenals in Europa, duidt dit op politieke inmenging door de agro-industrie. Dat niet alleen; de agro-industrie wordt zelfs in verband gebracht met de couppoging door rechtsextremistische groeperingen na de verkiezingswinst van President Lula in 2002.
Ook in de Verenigde Staten van Amerika heeft de agro-industrie zijn klauwen in het landbouwbeleid. Daar is het JBS, de grootste vleesproducent ter wereld, en een van oorsprong Braziliaans bedrijf, die de dienst uitmaakt. Onderzoeksjournalist Chloe Sorvino zegt het volgende over JBS: ‘’het is simpel: ze willen alles bezitten, overal de controle over hebben, en zijn bereid er alles voor te doen om dat te bereiken’’. JBS heeft, eveneens door politieke inmenging, zijn weg naar de top beklommen. Dit hebben zij, zo bevestigt Sorvino, bereikt doormiddel van het omkopen van politici, en daar blijft het niet bij; JBS heeft ook invloed proberen uit te oefenen op de Braziliaanse verkiezingen van 2014. Het wordt uitgelicht hoe een dochteronderneming van JBS een bedrag van maar liefst vijf miljoen dollar schonk aan de inhuldiging van President Trump in 2025, waarna het bedrijf niet geheel toevallig, nog geen twee dagen later, de status van een beursgenoteerd bedrijf vergaarde. Dit met een dubbele notering in Nederland. Een groep Senatoren heeft de beursgang nog geprobeerd te blokkeren, wegens de corrupte aard van JBS, maar hun inspanningen waren tevergeefs. JBS is na het verwerven van zijn beursnotering dieper doorgedrongen tot de Nederlandse markt, waar het in 2025 de Vegetarische Slager opkocht in een poging om het marktaandeel van plantaardig\ vlees gering te houden. Ten slotte wordt bekend gemaakt dat de Rabobank een grote rol heeft gespeeld in het succes van JBS. Zij verstrekte JBS jarenlang leningen om hun imperium op te bouwen, en hebben zo, evenals in Brazilië, de agrarische sector gefinanceerd.
